Ενώπιον των Δικαστηρίων

Τα τελευταία χρόνια και μετά την καθιέρωση του μόνιμου Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, έχει υπάρξει μία άνευ προηγουμένου επέκταση της νομολογίας του Δικαστηρίου. Αυτή η εξέλιξη, σημαντικά επηρεαζόμενη από την ενίσχυση του δικαιώματος σε ατομική αίτηση και τη διεύρυνση του Συμβουλίου της Ευρώπης στην Ανατολική Ευρώπη, έχει οδηγήσει σε δραστική αύξηση της επιρροής της νομολογίας του Δικαστηρίου. Παράλληλα, έχει αυξηθεί και η νομολογία του Δικαστηρίου σε θέματα θρησκείας και έχει υπάρξει μία ταχεία δικαστικοποίηση της θρησκείας (και, ορισμένοι θα υποστήριζαν, δικαστικό ακτιβισμό σχετικά με την θρησκεία).

Όλα τα παραπάνω έχουν δημιουργήσει αυξημένη αλληλεπίδραση ανάμεσα στις υποθέσεις του ΕΔΑΔ και τα εθνικά δικαστήρια και τη νομολογία. Τα εθνικά δικαστήρια όλων των βαθμών αναφέρονται όλο και περισσότερο στα άρθρα της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου όπως και στη νομολογία του Δικαστηρίου. Ως αποτέλεσμα, ο ρόλος του Δικαστηρίου στα συμβαλλόμενα κράτη της Σύμβασης ενισχύεται.

Αυτό το μέρος της έρευνας μελετάει, ποσοτικά και ποιοτικά, την έκταση, φύση και σχετική ‘βαρύτητα’ των αναφορών στη νομολογία του ΕΔΑΔ σε θέματα θρησκευτικής ελευθερίας στα εθνικά ανώτατα δικαστήρια των τεσσάρων χωρών μελέτες περίπτωσης. Έτσι εξετάζει επίσης με ποιον τρόπο μεταδίδεται η νομολογία του ΕΔΑΔ σε θέματα θρησκευτικής ελευθερίας στο εθνικό επίπεδο. Η αρχική ποσοτική μελέτη των αναφορών στο Δικαστήριο συμπληρώνεται από συνεντεύξεις με δικαστές και δικηγόρους οι οποίοι κάνουν αναφορές στο ΕΔΑΔ; από μια ανάλυση των υποβολών στο Δικαστήριο από τους δικηγόρους οι οποίοι εκπροσωπούν τους ενάγοντες, με στόχο να κατανοήσουν πως οι παράγοντες διαμορφώνουν τα επιχειρήματά τους σε σχέση με τη νομολογία του ΕΔΑΔ; και μέσω μιας έρευνας της έκτασης και των τρόπων με τους οποίους αναφορές στο ΕΔΑΔ εντός της νομολογίας του εθνικού ανώτατου δικαστηρίου γνωστοποιούνται σε επίπεδο βάσης (π.χ. δημοσίευση πληροφοριών σχετικά με την υπόθεση στις ιστοσελίδες οργανώσεων) και χρησιμοποιούνται από το επίπεδο βάσης.

Εκτός των ανωτέρων, η εστίασή μας στη διαδικασία εκδίκασης σ’αυτή την πτυχή της έρευνάς μας περιλαμβάνει μια σε βάθος μελέτη νομικών κινητοποιήσεων που οδηγούν προς και στον απόηχο από συγκεκριμένες υποθέσεις του ΕΔΑΔ τις οποίες έχουν επιλέξει οι ερευνητές σε κάθε μελέτη περίπτωσης: Βαλλιανάτος και λοιποί κατά Ελλάδος; Costa και Pavan κατά Ιταλίας; SindicatulPăstorul cel Bunκατά Ρουμανίας, και Feti Demirtaş κατά Τουρκίας.