Θεωρητικό Πλαίσιο

Οι πρώτοι μήνες του προγράμματος ήταν αφιερωμένοι στην περαιτέρω ανάπτυξη του θεωρητικού πλαισίου που υποστηρίζει την έρευνα. Συγκεκριμένα, αυτό συνεπαγόταν την εξερεύνηση σε μεγαλύτερο βάθος της σχέσης ανάμεσα, αφενός, στις τάσεις θρησκευτικού πλουραλισμού στην Ευρώπη και, αφετέρου, στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σε θέματα θρησκευτικής ελευθερίας.

Το πρώτο κομμάτι αυτής της διαδικασίας ήταν η εξέταση του ‘πλέγματος’ που διαμορφώνεται στο πλαίσιο των εργασιών του Δικαστηρίου από την αρχή της επικουρικότητας, το περιθώριο εκτιμήσεως, το δόγμα συναινέσεως και την έννοια μιας δέσμευσης στον πλουραλισμό. Συγκεκριμένα, εξετάσαμε πώς το ‘πλέγμα’ αυτό έχει επηρεάσει τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σε θέματα θρησκευτικής ελευθερίας και πώς αυτό το ‘πλέγμα’ έχει δημιουργήσει κινητοποιήσεις τόσο στην ‘κορυφή’ όσο και στη ‘βάση’ της κοινωνίας. Όλα τα παραπάνω επεξηγήθηκαν αναλυτικά σε ένα έγγραφο προβληματισμού το οποίο χρησιμεύει ως οδηγός για το πρόγραμμα και περιέχει τους βασικούς στόχους, τα κύρια ερευνητικά ερωτήματα και τη μεθοδολογία της έρευνας. Μία εκδοχή των παραπάνω έχει δημοσιευθεί επίσης ως άρθρο της Έφης Φωκά στο επιστημονικό περιοδικό Oxford Journal of Law and Religion με τίτλο ‘Directions in Religious Pluralism in Europe: Mobilizations in the Shadow of European Court of Human Rights Religious Freedom Jurisprudence’ (δείτε ‘Αποτελέσματα’, ‘Δημοσιεύσεις’).

Ένα δεύτερο στάδιο σε αυτή την διαδικασία ήταν η ανάπτυξη με περισσότερη λεπτομέρεια της εννοιολογικής και αναλυτικής κατανόησης διαφόρων μορφών κινητοποιήσεων στο τοπικό, εθνικό, διακρατικό και υπερεθνικό επίπεδο. Για τους σκοπούς αυτού του προγράμματος, ο «προσδιορισμός της κινητοποίησης» συνεπαγόταν τον καθορισμό ολόκληρου του ρεπερτορίου των κοινωνικών δράσεων (αιτήματα, διαδηλώσεις κτλ.), νομικός ακτιβισμός, και χώρων ανταλλαγής απόψεων που θα συμπεριληφθούν στη μελέτη. Απαίτησε επίσης διερεύνηση της “γεωγραφίας της δικαστικοποίησης της θρησκείας” και, συγκεκριμένα, μια συγκριτική εξέταση ανάμεσα στην εγχώρια και τη διακρατική διάσταση. Τα αποτελέσματα αυτής της διαδικασίας έχουν δημοσιευθεί ως Κείμενο Εργασίας Grassrootsmobilise της Ντίας Αναγνώστου και της Έφης Φωκά με τίτλο ‘The “radiating effects” of the European Court of Human Rights on social mobilisations around religion in Europe – an analytical frame’ (δείτε ‘Αποτελέσματα’, ‘Δημοσιεύσεις’).